Route des Vins d'Alsace
Idyllische stadjes tussen de wijnranken
Tekst en foto's: Jan Hofman
In de Elzas, in het noordoosten van Frankrijk, slingert zich een mythische route een weg door pittoreske dorpen en stadjes, midden in een uitzonderlijk kader van uitgestrekte wijngaarden. Deze weg, die vanuit Thann vertrekt en eindigt in Marlenheim, ten westen van Straatsburg, leidt ons dwars door de Elzasser wijnvelden, langs plaatsjes zoals Riquewihr, Eguisheim en Kaysersberg, die hun naam verbinden aan prestigieuze wijnen.
Deze toeristische route, die ongeveer 180 km lang is, biedt naast haar kleurrijke stadjes met bebloemde vakwerkhuizen ook verschillende middeleeuwse kastelen. Ze verleidt met een authentieke schoonheid, die bovendien een erg intiem karakter heeft.
De wijnen van de Elzas
De wijngaarden liggen voornamelijk op de oostelijk gerichte hellingen van de Vogezen, die hen beschermen tegen neerslag en koude. Het hele wijngebied is dan ook tamelijk warm en droog en kent, na de regio Perpignan in Zuid-Frankrijk, de meeste zonne-uren van het land.
In de hele regio van de Elzas worden vooral klassieke witte wijnen voortgebracht, naast een klein aantal mousserende en rode wijnen. Waar in andere wijnregio’s vaak verschillende druivensoorten worden gemengd, worden de wijnen hier meestal van slechts één druivenras gemaakt.
De belangrijkste witte wijnen die men in de Elzas produceert, zijn riesling, muscat, pinot gris en gewürztraminer. De riesling is de parel onder de witte druiven en tevens een van de meest gewaardeerde witte druivenrassen ter wereld. Bijna alle wijnen in de Elzas worden gebotteld in lange, slanke flessen: de Flûtes d’Alsace, die opvallen door hun typische, gerekte vorm.
De ronde dorpsvorm van Eguisheim
Onze trektocht plannen we van zuid naar noord en doet de meest kleurrijke plaatsjes van de route aan. Vanuit Thann volgen we de D83 tot even ten zuiden van Colmar, waar we de aantrekkelijke wijnroute vervoegen.
Het merkwaardige dorpje Eguisheim, dat tot een van de ‘Plus Beaux Villages de France’ werd uitgeroepen, is opgebouwd rond een volledig ringvormige dorpskern, met centraal het dorpsplein en het 13de-eeuwse kasteel. In 2013 won dit dorp zelfs de titel van ‘meest geliefde dorp van Frankrijk’.
Het plaatsje, dat twee grands crus produceert, heeft in zijn omgeving beroemde torens die vroeger als zonnewijzers dienden voor de arbeiders in het veld, maar inmiddels in verval zijn geraakt. In Eguisheim wandel je door straatjes met oude huizen die al vier eeuwen standhouden en je moeiteloos terugvoeren naar de renaissance.
Route des Cinq Châteaux
Eguisheim telt 500 ha wijngaarden die twee beroemde wijnen voortbrengen: de Eichberg en de Pfersigberg. Om deze historische wijnen te leren kennen, kan je het ‘Sentier Viticole’ bewandelen, een voetpad dat vanuit de wijnvelden een mooi uitzicht biedt op het stadje.
Voor geoefende wandelaars wacht een interessante uitstap naar de vijf kastelen van Eguisheim. Vanuit het stadje klim je met de wagen via een sterk stijgende weg naar het nabijgelegen dorp Husseren. Voorbij het dorp rijd je rechts de bosweg in met de vermelding ‘Route des Cinq Châteaux’.
Na ongeveer 1 km laat je de auto achter op het parkeerterrein en wandel je omhoog naar de ‘drie torens van Eguisheim’, die je na ongeveer 15 minuten bereikt. De drie massieve, vierkante torens van rode zandsteen werden tijdens een opstand in de 15de eeuw in brand gestoken en raakten nadien in verval.
Vanuit de torens kan men te voet in ongeveer 1 uur het Château du Hohlandsbourg bereiken. Wie met de wagen verder wil, rijdt tot aan het parkeerterrein vanwaar je in 10 minuten het indrukwekkende kasteel bereikt. Het werd gebouwd in 1279 en was ooit het centrum van een heerlijkheid van de Habsburgers. Anders dan de zandstenen torens is dit kasteel opgetrokken in graniet, dezelfde steen als de bergtop waarop het werd gebouwd. Vanop de ommuring geniet je van een schitterend 360°-panorama, tot aan de top van de Hohneck in de Vogezen.
Twee kilometer verderop leidt een pad naar de Donjon de Pflixbourg, de rest van een fort dat de zetel was van de baljuws van de Duitse keizer in de Elzas.
Kaysersberg in het Weissdal
We rijden aanvankelijk door een uitgestrekte vlakte vol wijngaarden, tot we stilaan Kaysersberg naderen en het landschap golvender wordt. In dit schilderachtige kader, tussen groen begroeide wijnheuvels, ligt Kaysersberg op een prachtige plek, aan de monding van het Weissdal. In 1975 was de plaatselijke Schlossberg de eerste wijn met een appellation Grand Cru d’Alsace. Het stadje bekoort met zijn historische vakwerkhuizen in kasseistraten, versierd met felgekleurde geraniums. Het is de geboorteplaats van dokter Albert Schweitzer, die in 1952 de Nobelprijs voor de Vrede ontving. Het Centre Schweitzer belicht de bijzondere levensweg van deze arts, filosoof en musicus, die vooral voor zijn medische werk in Afrika wordt geëerd.
Het bevallige Kaysersberg, met zijn beschilderde huizen, versterkte brug met gekanteelde borstwering boven de Weiss en imposante kasteelruïne, heeft bovendien een van de populairste kerstmarkten van de regio, waarvoor vroeg reserveren aangewezen is.
De aantrekkingskracht van Riquewihr
De grote toeristische trekpleister van het wijngebied is zonder twijfel Riquewihr, dat enkele kilometers verder in de richting van Ribeauvillé ligt. Het stadje weerstond aan invallen en ontsnapte aan verwoestingen, waardoor zijn intieme straatjes en gekleurde huizen met 16de-eeuwse architectuur vrijwel intact zijn gebleven.
Jammer genoeg weten ook toeristen dit, en wordt het stadje in het seizoen overspoeld door bezoekers.
Toch blijft Riquewihr bijzonder charmant: de rechte hoofdstraat met vakwerkhuizen, de grotendeels intacte stadsmuur en de schilderachtige toegangspoorten zorgen voor een unieke sfeer.
Het bekendste monument is de Dolder, een merkwaardige toren aan het einde van de hoofdstraat. Deze 25 meter hoge toren fungeerde als belfort, wachttoren en stadspoort, en droeg een klok die de bewoners waarschuwde bij gevaar.
Wie Riquewihr buiten het seizoen bezoekt, kan in alle rust genieten van een uitzonderlijk stadje dat zijn historische kern volledig heeft behouden.
Ooievaars in de Elzas
Al decennialang maken ooievaars deel uit van het landschap in de Elzas. Ze gelden als een symbool van voorspoed en geluk voor de huizen waar ze elk voorjaar terugkeren om te nestelen.
In de jaren zestig kende de soort echter een sterke terugval, onder meer door hoogspanningskabels, het verdwijnen van wetlands en jacht. Ook hun trektocht naar West-Afrika bracht extra gevaren met zich mee.
Men spaarde in de Elzas kosten noch moeite om de soort te beschermen en opnieuw te introduceren. Jonge ooievaars werden op beschermde plaatsen gefokt en aangemoedigd om in de winter te blijven, wat hun overlevingskansen aanzienlijk verhoogde.
Met succes: bij recente tellingen werden in de regio ongeveer 1.400 koppels geregistreerd.
Ribeauvillé en de kastelen
We bevinden ons nu in het kloppend hart van de wijnstreek, waar enkele van de meest vermaarde cru’s worden geproduceerd. Ze liggen verspreid over de zonovergoten hellingen van de Vogezen.
Ribeauvillé is een van de oudste dorpen van de regio en pronkt met een uitgesproken middeleeuws karakter. Bloemrijke huizen, renaissancepleinen en ooievaarsnesten op de daken bepalen het straatbeeld.
Het uitzicht op het stadje wordt mee gevormd door drie kastelen van de Heren van Ribeaupierre, die hoog boven de vallei uittorenen. Vanaf de 13de eeuw ontwikkelde de stad zich rond deze kastelen.
Natuurparken in Hunawihr
Hunawihr is een klein wijndorp met ongeveer 600 inwoners, maar produceert de gerenommeerde Riesling Grand Cru Rosacker. Naast zijn charmante dorpskern met versterkte kerk en puntgevels heeft het nog twee troeven: het ooievaarspark en het vlinderhuis.
Het ooievaarspark, NaturOparC, ligt in een voormalig moerasgebied aan de voet van de Vogezen. Sinds 1976 loopt hier een project om het trekinstinct van ooievaars te beperken.
Daarnaast worden er ook bedreigde diersoorten beschermd, zoals de Europese otter en de grote hamster.
In het vlinderhuis vliegen meer dan 150 soorten vlinders rond in een tropische serre, waar je ook hun volledige levenscyclus kan observeren.
Obernai binnen de muren
Ons laatste bezoek brengen we aan Obernai. Het stadje telt ruim 12.000 inwoners en heeft een rijk historisch centrum met vakwerkhuizen, gildewapens en bloemrijke straatjes.
De Place du Marché vormt het hart van de stad, waar al sinds 1310 een wekelijkse markt plaatsvindt. Opvallend is ook de ‘Puits aux Six Seaux’, een renaissancistische waterput die tot de best bewaarde van de Elzas behoort.
Obernai is omringd door een robuuste stadsmuur, die uitnodigt tot een mooie wandeling met uitzicht op tal van historische gebouwen.
We sluiten af met een rustige avond op de camperplaats, aan de voet van de middeleeuwse stadswal. De autosnelweg nabij Straatsburg brengt ons ’s anderendaags in snel tempo terug naar het noorden.
Campings
Camping Les Cicognes
16, rue René Guibert
F-68700 Cernay/Alsace
Gps: N 47°48’16”, O 07°10’12”
campinglescicognes@orange.fr
Open: 1/4 – 30/9
Grote, ruime camping, gelegen op een vlak terrein in een groene omgeving nabij de rivier de Thur. Vlak bij het centrum van Cernay. Ooievaarsnesten, waarvan de vogels op de camping om eten komen vragen. Verwarmd openluchtzwembad. Groot winkelcentrum op 500 m. ACSI-voorwaarden voor wie buiten het seizoen komt.
Camping Les Trois Châteaux
10, rue du Bassin
F-68420 Eguisheim/Alsace
Gps: N 48°02’34”, O 07°17’58”
reception@camping-eguisheim.fr
Open: 11/4 – 6/11
Rustige camping nabij het wijnstadje Eguisheim. Je loopt zo het toeristische plaatsje in. Veel restaurantjes en gelegenheid tot bezoek aan wijnbouwers. Interessante wandelingen en uitstapjes in de omgeving. Vlak bij het dorpje Husseren, startplaats van de merkwaardige ‘Route des Cinq Châteaux’. Afgebakende standplaatsen, eventueel met schaduw. ACSI-voorwaarden.
Camping Riquewihr
1, route du Vin
F-68340 Riquewihr/Alsace
Gps: N 48°09’45”, O 07°19’01”
info@campingriquewihr.com
Open: 1/4 – 1/11
Camping gelegen in het hart van het wijngebied, nabij de toeristische parel Riquewihr. Ribeauvillé, Kaysersberg en Hunawihr in de directe omgeving. Vlakke, ruime, afgebakende standplaatsen, ook met schaduw. Verwarmd en zeer verzorgd sanitair. ACSI-voorwaarden.
Bezochte zwerfautoplaatsen
Camperplaats Thann
Parking du Centre, Rue des Martyrs
Thann
Open: heel het jaar door
Parking met camperplaats dicht bij het centrum van Thann en vlak bij een kleine supermarkt. Standplaatsen op asfalt. Ruimte voor 30 zwerfauto’s. De ligging vlak bij de N66 en een spoorweg zorgt wel voor wat rumoer. De drie nutsvoorzieningen (water tanken, afvalwater lozen en chemisch toilet ledigen) zijn aanwezig. Geschikt om te overnachten, maar minder voor een langer verblijf.
Parking des Remparts
Rue Poincaré
Obernai
Open: heel het jaar door
Grote camperplaats vlak bij de stadsmuren van Obernai en het toeristische centrum. Standplaatsen op grind. Water tanken mogelijk, andere voorzieningen ontbreken. Ruimte voor 50 zwerfauto’s. Restaurant en winkels op 300 m. Videobewaking. Gratis overnachten.
Andere zwerfautoplaats
Aire Camping-car P1
Place de l’Erlenbad
Kaysersberg
Open: heel het jaar door
Zeer grote zwerfautoplaats met ruimte voor 80 campers. Standplaatsen op asfalt. De drie nutsvoorzieningen zijn aanwezig, plus wc en wifi (bij het Office de Tourisme). Eenvoudige, rustige ligging. Het centrum van het stadje ligt op 300 m. Tarief: € 20/24 u., service inbegrepen.